قواعد عربی اول دبیرستان ( درس ششم )

قواعد درس اول
قواعد درس دوم و سوم
قواعد درس چهارم و پنجم

قواعد درس ششم عربی اول (انواع ضمیر)

ضمیر عبارت از کلمه ای  است که در مکان و محلّ اسم ظاهر قرار می گیرد واز تکرار آن جلو گیری می کند.

اقسام ضمیر

ضمیر دونوع است:

منفصل و متصل

منفصل: ضمائری هستند که جدا نوشته می شوند و به همراه کلمه دیگری نمی آیند و شامل دو قسمت است :

1- منفصل مرفوعی:ضمائری هستند که در جمله نقش مبتدا دارند و مبتدا مرفوع است به آنها منفصل مرفوعی می گویند.

  مانند :هُـوَ کاتِبٌ « هوَ مبتدا محلاً مرفع»

مفرد هُوَ « او»                هِیَ  «او»

هُما  « آن دو ،آنها»    هُما  « آن دو ،آنها         

جمع:  هُم « آنها»                هُنَّ« آنها»

أَنتَ « تو »             أنتِ  « تو »

أنتُما « شما دونفر »   أنتُما « شما دونفر

أَنتُم  « شما»           أَنتُنَّ « شما

متکلم وحده: أَنا «مَن »

متکلم مع الغیر : نحنُ « ما

    نکته :ضمایر منفصل مرفوعی میان دو اسم معرفه ضمیر فصل هستند نقش ندارند

اللهُ هُوَ العَلیمُ <<هَوَ ضمیر فصل محلی از اعراب ندارد>>

ضمیر منفصل مرفوع بعد از فعل بیایند مؤکِّد هستند:

نَکـتُبُ نَحنُ : نَحنُ مُؤکِّد

2- منفصل منصوبی : در جمله نقش مفعولٌ به دارند و مفعولٌ به منصوب است به آن منفصل منصوبی می­گویند.

إیَّاکَ  نَعبُـدُ < إیَّاکَ مفعولٌ به محلاً منصوب>

ضمایر منفصل منصوبی

مفرد: إِیَّاهُ  « او را»         إِیَّاها « او را

مثنی:  إِیَّاهُما « آنها را»   إِیَّاهُما « آنها را

جمع: إِیَّاهُم  « آنها را»    إِیَّاهُنَّ « آنها را

إِیَّاکَ « تو را »       إِیَّاکِ « تو را»

إِیَّاکُما « شما را»      إِیَّاکُما « شما را

إِیَّاکُم « شما را»      إِیَّاکُنَّ« شما را»

   وحده:  إِیَّایَّ « من را

  مع الغیر :إِیَّانا « ما را

   متصل: ضمائری هستند که جدا نوشته نمی شوند و به همراه کلمه دیگری می آیند و شامل سه قسمت است :

الف)متصل مرفوعی: هنگام صرف فعل ، در فعل وجود دارندونقش فاعلی.یا نائب فاعلی دارند

ا، و  ، ن ، تَ ، تِ ، تُما ، تُم ، تُنَّ ، تُ ، ی ، نا )

1- همراه فعل معلوم نقش فاعل  مانند کَتَبُـو ا ( واو فاعل محلاً مرفوع  )

2- همراه فعل مجهول نقش نایب فاعل :     مانند کُتِبُـو ا (واو نایب فاعل محلاً مرفوع  )

3- همراه افعال ناقصه اسم افعال ناقصه :   مانند کَانُـو ا ( واو اسم کانَ محلاً مرفوع  )

ب) متصل منصوبی 

ج) متصل مجروری

مفرد       هُ         هَا

مثنی     هُما        هُما

جمع     هُم          هُنَّ

مفرد    کَ         کِ

مثنی     کُما        کُما

جمع      کُم        کُنَّ

وحده : ی

مع الغیر: نا

و ضمایر متصل منصوبی مجروری « ضمیر متصل به هر سه قسم کلمه » یکی از نقش­های زیر را دارا هستند:

1- همراه فعل مفعولٌ به هستند:   مانند  نَصَرتُـهُ  ( هُ : مَفعولٌ به محلاً منصوب  )

2- همراه حروف مشبهة اسم حروف مشبهة هستند: مانند إنَّـهُ  ( هُ : اسم إنَّ محلاً منصوب  )

3-  همراه اسم مضاف الیه هستند: مانند  جَاءَ مُعَلِّمُـهُ ( هُ : مضافٌ الیه محلاً مجرور  )

4- همراه حرف جر مجرور به حرف جر هستند: مانند  سَلَّمتُ عَلَیـهِ « هِ : محلاً مجرور به حرف جر »

*نون وقایه: اگر ضمیر « یاء » متکلم  به فعل یا حروف « عَنْ ، مِنْ » اضافه گردد لازم است میان آنها از حرف « نِ » استفاده کنیم که « نون وقایه » گفته می شود و از مجرور شدن کلمه جلوگیری می کند.

 فعل ماضی : نَصَرَ + ی «نَصَرَ نِـی

 عَنْ + ی « عَنِّـی»

فعل مضارع : یَنصُرُ + ی « یَنصُرُ نِـی

 مِنْ  + ی « مِنّـی»

فعل امر: أُنصُرْ   + ی«أُنصُرْ نِـی»

*آوردن نون وقایه همراه حروف مشبهه اختیاری است: لَعَلَّنِـی ، لَعَلِّـی

بجز موارد فوق الذکرآوردن نون وقایه لازم نیست: کتابِی ، مَدرسَتِی

أُکتُب الکلمات التالیّةَ مَعَ ضمیر « الیاء

عَلَّمَ: عَلَّمَنِـی           

أَکرَمَ : أَکرَمَنِـی     

 مُعَلِّم : مُعَلِّمِـی       

 لِـ :لِـی     

 قَلَمٌ :قَلَمِـی

 

/ 0 نظر / 24 بازدید