جواب همه خودآزمایی های زبان فارسی اول دبیرستان

درس سوم : مروری بر نگارش دوره ی راهنمایی فعالیت : فکر کنید و پاسخ دهید : به نظر شما چه عناصری برای زیبایی سخن وجود دارد ؟ تشخیص ، تشبیه ، تضاد یا طباق ، تناسب یا مراعات نظیر ، اغراق و .... بیاموزیم : همزه ( ء ) یکی از حرف های الفبای زبان فارسی است و نباید آن را به صورت ( ءِ ) نوشت . پس « رأی ) و « مؤسس » درست هستند . نکته : چنانچه کلمه ای با همزه تمام شود و بخواهیم برای آن مضاف الیه یا صفت بیاوریم ، گذاشتن کسره زیر همزه به عنوان ( نقش نمای اضافه » اشکال ندارد . مثال : منشأ حیات » ، « جزءِ اوّل » . خودآزمایی درس سوم :

1. داستان عامیانه ی زیر را از زبان گفتاری به زبان نوشتاری بنویسید ؛ سپس تفاوت های نوشته ی خود را با این نوشته بیان کنید.

 یکی بود یکی نبود . غیر از خدا هیچ کس نبود .  پیرمرد خار کنی بود که هر روز به بیابان می رفت و خار جمع            می کرد،(یا با رفتن به بیابان خار جمع می کرد )  روزی به هنگام جمع آوری خار،یک مرتبه (ناگهان) چشمش به  کوزه ای پر از اشرفی افتاد . آن را برداشت و به خانه شان رفت . هنگام شب به زنش گفت :‌این کوزه باید متعلق به حاکم باشد که آن را در بیابان  مخفی کرده است پس بهتر است آن را به حاکم تحویل دهم(بر گردانم) . حاکم حتماً‌پاداش خوبی به من می دهد . زن که ساده دلی  شوهرش را دید ، نیمه شب اشرفی ها را برداشت و به جای آن ها کلوخ ریخت . فردا صبح زود ، خارکن به جای رفتن  به صحرا به قصر حاکم رفت. وقتی به قصر رسید متوجه نبود اشرفی ها شد(متوجه شد اشرفی ها نیست ) ‌امّا راه برگشت هم نداشت . با تـرس ولرز پیش حاکم رفت  و گفت : من  خارکن پیـری هـستم و یک گـاو دارم و شیـرش را با این کلوخ ها وزن می کنـم و بـه مـردممی فروشم ، برای این که مطمئن شوم کم فروشی       نمی کنم ،‌می خواستم کلوخ هایم را با وزنه ی دربار آزمایش کنم(بسنجم) تا از درستی وزن آن ها خیالم راحت شود (آسوده خاطر شوم ).حاکم که درست کاری پیرمرد را دید ، او را تشویق کرد ویک مشت اشرفی به او داد . پیرمرد خوشحال و شادم به خانه برگشت .

تفاوت دو نوشته : هیشکی ←هیچ کس / یه ←  یک /  می رف ←  می رفت /  بیابون←  بیابان / وختی←  وقتی /داش←  داشت / خارا رو ←  خارها را / یهو ← یک مرتبه ( ناگهان) /  چشش ←  چشمش /  او نو←  آن را  /خون شون← خانه شان /  بایس ←  باید / قایمش کرده ←  مخفی کرده است  / هر روز می رفت بیابون ←  هر روز به بیابان می رفت  .

2 .در باره ی « نقش مطبوعات در زندگی بشر » پنج سوال طرح کنید .

 الف ) نقش مطبوعات در اطلاع رسانی چیست ؟

 ب) وظایف مطبوعات در برابر ملت ودولت را بیان کنید .

  پ) مطبوعات چه تأثیری بر رفتارهای فردی و اجتماعی دارد؟

   ت) مطبوعات چه تأثیری بر حرکت های عمومی و سیاسی دارد ؟

    ث) نقش مطبوعات را در رشد و تعالی فرهنگی جامعه بیان کنید .

3 .شرح حال پنجره ی کلاس زا از زبان خودش بنویسید . تکلیف دانش آموز.

4. با رسم نمودار بخش های اصلی جملات زیر را مشخص کنید :

نهاد                             گزاره

هیزم شکن               به جنگل می رود .

زبان                       یکی از جنبه های راز آمیز وجود انسان است .

5 .متن را اصلاح کنید .

 خانم سعیدی لیسانسیه ی ( لیسانس ) زبان و ادبیات فارسی است . وی درباره ی دیوان پروین اعتصامی شاعره          (شاعر ) مشهور ایران چنین گفت :  « ما مدینه ی فاضله ای از ارزش های اخلاقی را در دیوان پروین می بینیم . »                                                       

درس چهارم : جمله و اجزای آن خودآزمایی درس چهارم  :

1 .نام هر یک از اجزای جمله های زیر را بنویسید .

قدر وقت را بدانیم . سه جزئی : نهاد(-) + مفعول ( قدر وقت را ) + فعل (بدانیم )

مدیر آموزشگاه ما را نشناخت . سه جزئی : نهاد ( مدیر آموزشگاه + مفعول ( ما را ) + فعل ( نشناخت )

تجربه های بسیاری از سفر برگرفتیم .چهارجزئی : نهاد (-) + مفعول ( تجربه های بسیاری ) + متمم (ازسفر ) + فعل (برگرفتیم)          

متصدی موزه جوانی بود سی ساله . سه جزئی : نهاد ( متصدی موزه ) + مسند ( جوانی سی ساله ) + فعل ( بود )

زندگی چیست ؟ ( = چه است ؟) سه جزئی : نهاد ( زندگی ) + مسند ( چه ) + فعل ( است )

کودکان داوطلب فروش نشریه ی « نسیم شمال » می شدند .سه جزئی : نهاد ( کودکان ) + مسند ( داوطلب فروش نشریه ی نسیم شمال ) + فعل ( می شدند )

پیام تبریکی به معلم خود بنویسید . چهارجزئی : نهاد (-) + مفعول ( پیام تبریکی ) + متمم ( به معلم خود ) + فعل ( بنویسید )

مرغان دریایی پریده بودند . دو جزئی : نهاد ( مرغان دریایی ) + فعل ( پریده بودند )

2. با هر یک از فعل ها ، یک جمله بسازید و اجزای آن را مشخص کنید :

می نشیند . او کنار بچه ها می نشیند . ( گزاره ساده است . زیرا کنار بچه ها گروه قیدی است و به عنوان جزء حساب نمی شوند .)

شکست . لیوان شکست  . ( گزاره ی ساده ) یا : کودک لیوان را شکست . ( سه جزئی : نهاد + مفعول + فعل )

می بینند . آن ها هم کلاسی خود را می بینند . ( گزاره ی غیرساده : نهاد + مفعول + فعل )

می دوخت . خیاط ، لباس زیبایی می دوخت . ( گزاره ی غیر ساده : نهاد + مفعول + فعل )                                                                

3 . خصوصیات جسمی و روحی یکی از دو.ستان خود را در دو بند بنویسید . تکلیف دانش آموز است .

4 . کلمات را با املای مناسب تر آن ها با خط تحریری بنویسید : سؤال ،‌ مسائل ، مبدأ ، لؤلؤ ، نئون ، پروتئین .

درس پنجم : ویرایش

فعالیت :

چرا باید هر نوشته ای ویراستاری شود ؟ چون ویرایش سبب می گردد تا زبانِ نوشته ، ساده و بیان آن متناسب و مؤثر و شکل ظاهری نوشته آراسته و غلط های املایی آن اطلاح گردد و سبب خستگی و دل آزاری خواننده نشود .

خود آزمایی درس پنجم  :

1.نوشته را به دقت بخوانید و بندهای آن را مشخص کنید و سپس ضرورت به کارگیری علایم نگارشی را در بند اول توضیح دهید .

  بند اول : از«ما درزندگی روزانه با نزدیکان ، دوستان و …تا خارج می سازد . »

بند دوم : از«شما خود درزندگی بارها نیاز به نوشتن را …. تا پاسخ می دهد .»

بندسوم : از« ممکن است گفته شود که بی سوادان … تا عینک سودآور آنان می شوند.»

الف ) کاربرد «ویرگول» میان چند کلمه که بیانگر اسناد واحدی می باشند و در حقیقت ،‌ می توان آن را با واو عطف برابر دانست ؛ مانند : 1- ما در زندگی روزانه با نزدیکان ، دوستان ، هم شاگردان ، معلمان و کسان دیگر به زبان پیام هایی را رد و بدل می کنیم .(در کتاب به غلط بین هم شاگردان و معلمان « و » گذاشته شده است .)  2- حذف نوشته ها از زندگی یعنی حذف همه ی مکاتبات ، همه ی مطبوعات ، همه ی کتاب ها ، همه ی آگهی ها ، همه ی اسناد حقوقی و بازرگانی و خلاصه همه ی آن چیز هایی که در حیات مادی  و معنوی ما و حتی در معاش عادی روزانه ی تنیده شده اند .  

ب) وجود « نقطه » در پایان جمله های خبری ؛ مثل در لحظاتی نیز با خود و در دل سخن می گوییم که همان گفتار درونی است.  

پ) کاربرد خط فاصله (-)که در اینجا به منظور جدا کردن عبارت معترضه از جمله اصلی بوده است :1- در جهان معاصر نیز جامعه هایی بودند ـو شاید هنوز هم باشند ـ که همان حال را داشتند و برای پیام رسانی کلامی ، تنها از گفتار استفاده می کردند . 2- این پیام ها ـ خواه حضوری  خواه تلفنی ـ شفاهی است . در این عبارت دو طرف «خواه حضوری  خواه تلفنی» چون جمله ی معترضه ی توضیحی است باید خط فاصله گذاشت و در کتاب به غلط کاما گذاشته است .

ت) کاربرد ویرگول میان عبارت ها یا جمله های غیر مستقل که در مجموع جمله ی کاملی تشکیل می دهند : اما در عصر ما تصور این که بدون بهره گیری از پیام های زبانی نوشتاری بتوان چرخ زندگی اجتماعی و بین المللی را گرداند ، محال است و ...

ث)  کاربرد ویرگول بین دو کلمه که ممکن است خواننده آن را با کسره ی اضافه بخواند : سطر سوم : روزگاری بود که آدمیان ، تنها از راه ... و در سطر پنجم: برای پیام رسانی کلامی ، تنها از گفتار ...

ج) کاربرد ویرگول به جای مکث کوتاه :سطر اول : معلمان و کسان دیگر به زبان ، پیام هایی را ... سطر پنج : اما در عصر ما ، تصور این که ... سطر ده : و حذف نوشته ، آنها را ... .

 2.با مراجعه به جدول نشانه گذاری در هریک از عبارت های زیر نشانه ی مناسب را به کار ببرید :

 - هنگامی که بخواهند از مزایای صرفه جویی و پس اندازسخن گویند؛ معمولا ضرب المثل « اندک اندک خیلی شود و قطره قطره سیلی » را به کار می برند .

- « گاندی » در حالی به وطن بازگشت ( 1917 ) که شهرت خاص و عام یافته بود .

-  برای درست نوشتن ،باید واژگان مناسب اسم ، فعل ، قید و صفت  را خوب بشناسیم .

- عوامل مهم تربیت عبارتند از: خانواده ، مدرسه ، معلم ، اجتماع ، کتاب و 

- دکتر « محـمد معـین » با سـه زبـان زنده ی دنیا آشنـایی داشـت: عربی ، فرانسـه و انگلیسی ؛ به چـهار زبان باستـانی

نیز مسلط بود: پهلوی ، فارسی باستان ، اوستا و سنسکریت ؛  در دستور زبان و نیز لغت فارسی نظیر نداشت . از این جا

در می یابیم که او چه پایگاه بلند علمی و ادبی ای داشته است !

-  چند دکّان کوچک  نانوایی ، قصابی ، عطاری ، دو قهوه خانه ، یک سلمانی و … مجموعه ی  شهر را تشکیل می داد .

3 . با مراجعه به جدول نشانه گذاری چهار مثال برای کاربرد قلاب و ستاره و پیکان و ممیز پیدا کنید .

 الف ) یکی از موارد قلاب : در نمایش نامه ها دستورهای اجرایی را که از جمله مطالب غیر اصلی اند ، در داخل قلاب می آورند ؛ مثلا در بخش ادبیات نمایشی از ادبیات فارسی سال اول در درس سلمان فارسی می خوانیم :

- معجزه ای شد که راهزنان غارت نکرده اند ]خنده ی جمعیت [

- آمده ای مداین چه کنی ؟

- سلمان ؛استانداری ] قهقهه ی شدید ، موزیک شاد [

ب ) از (* )درآغاز یک سطر به نشانه ی شروع سخن تازه یابرای نشان دادن کلمه یا عبارتی که در پاورقی توضیح داده می شود ، استفاده می کنیم . بااین کاربرد دراغلب درس های ادبیات فارسی با آن سروکار داریم ؛ مانند :

تو پور* گو پیلتن رستمی                         زدستان* سامی *و ازنیرمی *

پ ) ازعلامت پیکان برای نشان دادن نتیجه ی ترکیب چندجزء یا تجزیه ی یک کلمه بهره می گیریم ؛ مانندتعداد هجای کلمه ی  « شادابی » ←  شا + دا + بی  .

ت ) ممیز: از نشانه ی ممیز یاخط مورب برای جدا کردن روز ، ماه ،سال و همچنین دو مصراع یا بیت استفاده می شود ؛ مانند  : دانش آموزان سال اول دبیرستان ، با درخواست تاریخ 2 / 7 / 1379 موافقت می گردد .شما می توانید شعر «سعدی » با مطلع :«بوی گل وبانگ مرغ برخاست / هنگام نشاط وروز صحراست » را به صورت سرود اجرا کنید .

4 . دو مورد استفاده نادرست از علایم نگارشی را در یک روزنامه نشان دهید .  فعالیت دانش آموزی است.

درس ششم : شکل های زبان

فعالیت ( 1 )

برای هریک از ویژگی های زبان نمونه های دیگری بیان کنید .

1. ویژگی دو ساختی بودن زبان : ترکیب صداهای بی معنی « آ » و « ب » و « و » و « د » به صورت « آب » و « آورد » و تبدیل آن ها به نشانه و سپس ترکیب نشانه ها با هم و تبدیل آن ها به جمله ی « آب آورد » .

2. ویژگی زایایی : « ناگهان بُغض ابرها ترکید » .

3. ویژگی نا به جایی : « پری دریایی ، چشم هایش را گشود . » یا « فردوسی در قرن پنجم شاهنامه را سرود » .

فعالیت ( 2 )

جمله ی « امروز کجا می روید ؟ » را به گویش محلی خود بگویید . به عهده دانش آموزان است .

فعالیت ( 3 )

در باره ی تفاوت گویش و لهجه با ذکر مثال در کلاس گفت و گو کنید .

در لهجه اختلاف فقط در تلفظ کلمات وجود دارد . ولی در گویش علاوه بر تفاوت در تلفظ ، در انتخاب کلمات و قواعد دستوری نیز فرق وجود دارد .

مثال برای تلفظ در لهجه : فارسی معیار : من آب می خوام . با تلفظ ْسری : مُو اَو ماخوام .

مثال برای گویش : فارسی معیار : پدر تو داییِ من است . گویش مازندرانی : تِ پِرمِ داییه .

خود آزمایی درس ششم  :

1 . شکل های مختلف یک زبان را نام ببرید .گونه ، لهجه ، گویش .

2 . تفاوت معنایی کلمه ی « زبان » را در نمونه های زیر بیان کنید .

 «خوراک زبان » : یکی از اندام های بدن گاو و گوسفند است .

«زبان رنگ ها » : در این ترکیب زبان به صورت استعاری به کار رفته است و تعریف زبان شامل آن نمی شودو بیانگرحالت روحی وروانی است .

«زبان فارسی » : یکی از زبان های واقعی و انسانی است و تعریف زبان شامل آن می شود. زبان  وسیله ای برای ایجاد ارتباط و انتقال پیام است .

«زبان پـرنـدگان » «صـدای پرندگان » ، مفـهوم اســتعاری دارد ؛ چون آواهایی که پرنـدگان – به صورت غریزی یا تقلیدی – تولید می کنند .  ویژگی های زبان انسانی را ندارند .

3 .دو ساختی بودن زبان چه فایده ای دارد ؟ویژگی دو ساختی بودن موجب می شود که زبان های انسانی به چنان امکانات پیچیده و گسترده ای دست یابند که نظیر آنها در زبان های دیگر هرگز یافت نمی شود.  

4 .برای هر یک از ویژگی های زایایی و نابه جایی زبان دو مثال بزنید .

 ویژگی های زایایی : همان ویژگی ای است که انسان را قادر می سازد ، جمله هایی بسازد که پیش از آن نه بکار برده و نه شنیده است ؛ بنابراین به سبب ویژگی زایایی ، ما می توانیم به کمک نظام زبان ، که خود محدود است ، جملات نامحدود بسازیم ؛ حتی جملاتی که از پیش وجود نداشته اند وبیش از این از کسی نشنیده ایم . مثال :

الف )تخته سیاه در حالی که خود را به دیوار چسبانده بود، با حیرت به بچه ها نگاه می کرد .

ب ) سر وصدای بچه ها ،‌ سر کلاس را به دوران انداخته بود .

پ ) ردیف نامنظم نیمکت های کلاس به صف بچه های کلاس اول ابتدایی می مانست .

ویژگی نا به جایی : آن ویژگی زبان است که اهل زبان را قادر می سازد درباره ی چیزهایی سخن بگویند که اکنون حاضر نیستند(چه زمان گذشته و چه آینده ) یآ حتی اصلأ وجود ندارند ؛ مثال :

الف ) در آینده آب کره ی ماه با لوله کشی از طریق زمین تأمین می شود . (مربوط به آینده )

ب  ) غارنشینان حیوانات را برای گوشت وپوستشان شکار می کردند . (مربوط به گذشته )

5 . جملاتی از احوال پرسی معمول را با لهجه یا گویش محلی بگویید سپس آن جملات را به فارسی معیار بنویسید

وتفاوت آن ها را بررسی کنید .تکلیف دانش آموزان است .

6 . چهار جمله را که در بردارنده ی مفاهیم اساسی درس است بنویسید و نهاد و گزاره ی هر یک را بنویسید .

              نهاد                                      گزاره

مهم ترین ویژگی زبان انسان           دوساختی بودن آن است

شکل های گوناگون زبان             سه نوع است

دومین ویژگی زبان انسانی           زایایی فوق العاده آن است

زبان انسانی                              در معرض تغییر و تحول است

درس هفتم : چرا املا می نویسیم ؟

بیاموزیم :

( ات ) در زبان عربی ، علامت جمع مؤنث سالم است ؛ بنابراین استفاده از آن فقط با کلماتی که عربی هستند جایز و رواست و باید از به کاربردن آن با کلمات فارسی به شدت خودداری کرد و به جای آن از علامت جمع « ها » استفاده نمود

مثال : تحقیقات ، اطلاعات ، مشاهدات ، مقدرات ( درست )

سفارشات ، گرایشات ، فرمایشات ، آزمایشات ( نادرست )

در مورد برخی کلمات مثل « فرمایشات » می توان هم از صورت مفرد آن ( فرمایش ) و هم جمع فارسی آن ( فرمایش ها ) استفاده کرد .

درس هشتم : ویژگی های فعل ( 1 )

.فعالیت :

ده فعل از تمرین اول درس پنجم انتخاب کنید و بن ماضی و مضارع آن ها را بیان کنید .

1. می کنیم : مصدر ( کردن ) ←  بن ماضی : کرد ←  بن مضارع : کن

2. می گوییم : مصدر ( گفتن ) ←  بن ماضی : گفت ←    بن مضارع : گو

3. می سازد : مصدر ( ساختن ) ←  بن ماضی : ساخت  ←  بن مضارع : ساز

4. نیافته باشید : مصدر ( یافتن ) ←   بن ماضی : یافت   ←  بن مضارع : یاب

5 . کمک بگیرند : مصدر ( کمک گرفتن ) ←  بن ماضی : کمک گرفت   ←    بن مضارع : کمک گیر

6. داشتند : مصدر ( داشتن )  ←  بن ماضی : داشت ←   بن مضارع : دار

7. نوشته اید : مصدر ( نوشتن )‌  ←   بن ماضی : نوشت   ←   بن مضارع : نویس

8. می دهند : مصدر ( دادن) ←   بن ماضی : داد    ←   بن مضارع : ده

9. گرذاند : مصدر ( گرداندن ) ←  بن ماضی : گرداند  ←  بن مضارع : گردان

10. می شود : مصدر ( شدن ) ←  بن ماضی : شد  ←  بن مضارع : شو

بیاموزیم :

می توان با استفاده از نشانه ی نقش نمای اضافه ( -ِ ) جمله ها را کوتاه تر بیان کرد .

مثال : احمد کتاب دارد .            کتاب را خواندم  ←   کتابِ احمد را خواندم .

اگر بعد از نقش نمای اضافه ، اسم یا ضمیر قرار بگیرد ، ترکیب اضافی به دست می آید .در ترکیب اضافی نخستین اسم ، مضاق و دومین اسم ( ضمیر ) مضاف الیه است .

مثال : احمد : کتاب ( مضاف ، -ِ ( نقش نمای اضافه ) و احمد ( مضاف الیه )

اما اگر بعد از نقش نمای اضافه ، صفت بیاید ترکیب وصفی به دست می آید . در ترکیب وصفی ، نخستین اسم را موصوف گویند .

مثال : کیف قهواه ای : کیف ( موصوف ) ، -ِ ( نقش نمای اضافه ) و قهوه ای ( صفت )

خودآزمایی درس هشتم :

1. ساخت اول شخص مفرد را در هشت زمان از مصدرهای زیر بنویسید :

دیدن : می دیدم ، دیده بودم ، دیده بود ، دیده باشم ، دیده ام ، می بینم ، ببینم ، خواهم دید .

پذیرفتن : می پذیرفتم ، پذیرفته بودم ، پذیرفته باشم ، پذیرفته ام ، می پذیرم ، بپذیرم ، خواهم پذیرفت .

2. دوم شخص مفرد مصدرهای بالا را نیز به ترتیب بسازید .

دیدن : دیدی ، می دیدی ، دیده بودی ، دیده باشی ، دیده ای ، می بینی ، ببینی ، خواهی دید.

پذیرفتم : پذیرفتی ، می پذیرفتی ، پذیرفته بودی ، پذیرفته باشی ، پذیرفته ای ، می پذیری ، بپذیری ، خواهی پذیرفت .

3.سوم شخص جمع مصدرهای بالا را نیز به همان ترتیب بسازید .

دیدن : دیدند ، می دیدند ، دیده بودند ، دیده باشند ، دیده اند ، می بینند ، ببینند ، خواهند دید .

پذیرفتن : پذیرفتن ، می پذیرفتند ، پذیرفته بودند ، پذیرفته باشند ، پذیرفته اند ، می پذیرند ، بپذیرند ، خواهند پذیرفت .

4. از فعل های : نشسته است ، می نگریست ، نمی پذیرد ، می دود ، مصدر ، بن ماضی ، بن مضارع و صفت مفعولی بسازید .

 

  فعـــل

مصدر

بن ماضی

بن مضارع

صفت مفعولی

آورده است

آوردن

آورد

آور

آورده

نشسته است

نشستن

نشست

نشین

نشسته

می نگریست

نگریستن

نگریست

نگر

نگریسته

نمی پذیرد

پذیرفتن

پذیرفت

پذیر

پذیرفته

می دود

دویدن

دوید

دو

دویده

5.  فعل های زیر را با حفظ شخص به زمانهای گذشته ساده، نقلی ، بعید برگردانید و مشخص کنید و کدام فعل ها، پس از تغییر، شناسه ی –َ  به Ø بدل شده است.

فعـــل

گذشته ی ساده

گذشته نقلی

گذشته بعید

می نویسد

نوشت Ø

نوشته است Ø

نوشته بود Ø

می رود

رفت Ø

رفته است Ø

رفته بود Ø

بروند

رفتند

رفته اند                

رفته بودند

خواهیم آمد

 آمدیم

آمده ایم

آمده بودیم

می آیند

آمدند

آمده اند

آمده بودند

خواهند شنید

شنیدند

شنیده اند

شنیده بودند

6. تصویر روی جلد کتاب ( زبان فارسی 1 ) را در یک بند توصیف کنید . تکلیف دانش آموز است .

7. برای نشان دادن دو ساختی بودن زبان سه مثال بنویسید .

الف ) با واج های / ک ، ــِـ ،ت،ا، ب ، ر ،‌ ا ، د ، و ، س ،‌ ت ، د ، ا ، ر ، ــَـ ، م / 1- نشانه های ( واژه های ) «کتاب» ، « را » ، « دوست » ، « دارم » را می سازیم ؛ 2 – با این واژه ها جمله ی « کتاب را دوست دارم » می سازیم .

 ب ) 1 – با ترکیب واج های / ش ، ــِ ، ع ، ر / واژه ی « شعر » را می سازیم . 2 – با ترکیب واژه های « شعر » ، « آفرینش » ، « زیبایی » و « است » جمله ی « شعر ، آفرینش زیبایی است » می سازیم .

پ )  1- با ترکیت واج های / ء ، ــِ ، ن ، س ،‌ا ،‌ن / واژه ی « انسان » را می سازیم .2- با ترکیب واژه های « انسان » «  تلاشگر» و « است » جمله ی « انسان ، تلاشگر است » می سازیم .

8 . املای صحیح کلمات را بنویسید .

 تهیه ی لباس ، تعیین قیمت ،‌ تحقیق وبررسی ، اعماق دریا ،‌نامه ی مزبور ، راجع به درس ، تشکر و سپاسگزاری ،   وهله ی اول ، ملوک گذشته .

درس نهم : نگارش علمی ، نگارش ادبی

فعالیت :

یک بند از درس اول کتاب ادبیات ( 1 ) را با بند از درس اول کتاب زبان فارسی ( 1 ) مقایسه کنید و تفاوت آن ها را از نظر زبان و بیان بگویید

درس اول کتاب ادبیات ( ستایش خدا و پیغمبر ) نوشته ای ادبی است زیرا علاوه بر سجع ، نویسنده از آرایه هایی نظیر تضاد ، مراعات نظیر و استعاره استفاده کرده و کوشیده است از این طریق توجه خواننده را به روابط میان الفاظ جلب کند و بدین وسیله او را تحت تأثیر قرار دهد .درس اول کتاب زبان فارسی ( زبان ) نوشته ای علمی است زیرا نویسنده با استفاده از الفاظی دقیق ، گویا و بی ابهام و بدون استفاده از آرایه های ادبی می کوشد مقصود و منظور خود را به خواننده انتقال دهد .

خود آزمایی درس نهم :

1.با مقایسه ی دو نوشته ی زیر ، تفاوت آن ها را بنویسید .

جواب :  زبان نوشته ی اول علمی است و هر لفظی به معنای روشن حقیقی خود بکار رفته است. این نوشته صریح،

دقیق ، گویا و بی ابهام است و برای انتقال مفاهیم علمی بکار رفته است. زبان نوشته ی دوم ادبی است . چون نویسنده

با استفاده از آرایه های ادبی به توصیف پرداخته است. پیام نوشته نیز بطور غیرمستقیم و غیر صریح بیان شده است و

 آفرینش ادبی در نظر بوده است.

  2. نوع فعل های دو متن تمرینی قبلی را تعیین کنید.

است : ‌مضارع اخباری / ندارد . مضارع اخباری (در مفهوم اخباری) اند : (در بی بهره اند) مضارع / شود:مضارع التزامی / شده است:ماضی نقلی/ نیست : مضارع / می توانند : مضارع اخباری /بیندیشند : مضارع التزامی / می کنند : مضارع التزامی / می بارد : مضارع اخباری /(فروکش) کرده است :‌ماضی نقلی / نمی وزد : مضارع اخباری / می زند و می لرزد:مضارع اخباری/ پوشانده است،ایستاده است و برداشته است : ماضی نقلی  

3. در باره ی یکی از سه پدیده ی زیر دو مطلب یکی به زبان علمی و دیگری به زبان ادبی بنویسید . به عهده دانش آموز.

4. برجستگی های ادبی و زیبایی های هنری یک حکایت از گلستان سعدی را بنویسید . به عهده دانش آموز.

5. در نوشته های زیر غلط های املایی را بیابید و آن ها را اصلاح کنید.

- او به سِمَت کتابدار دبیرستان منسوب شده است. منسوب -> منصوب

- سهراب سپهری از شاعران مأثر است. مأثر -> معاصر

- حقیقت علم ، کمک به هم نوع جنس و کسب رضایت باریتعالی. خیش -> خویش.باری تعالا ->باری تعالی.
- سگ های خورد را از زمین زراعی جم کرد.خورد -> خرد. جم -> جمع  

درس دهم : ویژگی های فعل ( 2 )

فعالیت :

فکر کنید وپاسخ دهید :

با فعل های بخشید ، پوشید و گسست جمله بسازید و تفاوت آن ها را بیان کنید .

بخشید : او اموالش را به فقرا بخشید .

پوشید : کودک لباس را پوشید .

گسست : ملت ایران بندهای استبداد را گسست .

در جمله ی نخست، « بخشید » فعل گذرا به مفعول و متمم و در جمله ی دوم «پوشید »گذرا به مفعول است و

در جمله ی سوم « گسست » فعل دووجهی است .

بیاموزیم :

نشانه ی تنوین مخصوص کلمه های عربی است . بنابراین نباید آن ها را با کلمات غیر عربی به کار برد .

- آن ها بعضاً ، یکدیگر را در خیابان می بینند . ( درست است ، چون « بعض » کلمه ای عربی است ) .

-  او مالاً و قَدَماً و 

/ 5 نظر / 205 بازدید
Dr.Marjan

mer30..khob boOod vali mishe baghye dars haro ham bezarin aya?[لبخند][تایید]

بی نام و نشون

پس بقیه اش کو.....؟؟؟؟؟؟؟[متفکر]

216547

بقیش میذاشتی بهتر بود الان خییییییییییییلی مسخره است[هیپنوتیزم][عجله][افسوس]

سروش

سروش هستم 15 ساله خییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییللللللللللللللللللللللللللللللیییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییی ممنون از سایت خوبتون

بیتا

متشکرم ازتون خ لطف کردید.